Karaman’a bağlı Ayrancı ve Konya iline bağlı Karapınar ilçelerinde yer altı su kaynaklarının kullanımı arttıkça obrukların oluşumu her geçen gün çoğalıyor. Türkiye'nin tahıl ambarı olarak bilinen Konya Ovası'nda, yer altı su kaynaklarında düşümlerin 50 metreye kadar yükseldiğini belirten uzmanlar, yerel suya ulaşmak için 500 metrelik kuyuların kazılmaya başlandığını ve bunun ciddi bir sorun olduğunun altını çizerek suyun kullanımının kontrol altına alınması gerektiğine dikkat çekiyorlar.
Konya Ovası’nda iklim değişikliği ve şuursuz tarımsal sulama nedeniyle yer altı su seviyesinde geçtiğimiz aylarda 20 metreye kadar düşüşler kayıtlara geçti. Konya'da 2022 yılı sulama sezonunda, 2 milyon 300 bin 140 dekar tarım arazisi sulandı. Arazilerde sulama yapılan kayıtlı kuyu sayısı 40 bin civarındayken, bu rakamların 3 katı kadar ise kayıt dışı sulama kuyusu bulunuyor.
K ayıt dışı kullanılan kuyuların takibi yapılamaması ve vahşi sulama sonrası yer altı su kaynaklarında 50 metreye kadar çekilme meydana gelirken, Ovanın kuzey bölgesinde ise 400 metreye kadar açılan kuyulardan su çıkmadığı belirlendi.
“Havzanın Su Varlığına Göre Tarımsal Üretim Modellerine Geçilmesi Gerekiyor”
Bölge içerisinde zaten uzun zamandır devam eden bir kuraklık yaşandığına dikkat çeken Konya Teknik Üniversitesi Obruk Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Fetullah Arık, “Bu kuraklık oldukça can yakıyor. Sene içerisinde yine bir havza içerisinde yeraltı sularımızdaki düşümler devam etti. Kimi yerlerde yerel suyuna ulaşmak için 500 metrelik kuyular kazılmaya başlandı. Bu ciddi bir sorun. Çözüm için de yerel suyu kullanımı kontrol altına alınması lazım. Burada tabii Tarım Bakanlığımızın ilgili tarımla ilgili kurumlarımızın, kuruluşlarımızın, çiftçilerimizin mutlaka önlem alması gerekiyor."
"Bu noktada havzanın su varlığına göre tarımsal üretim modellerine geçilmesi, havzadaki bu yoğun yerel suyu talebi olan bitkilerin zaman içerisinde belki daha su tüketen bitkilerin eğrilmesi, havzada su talebi yüksek tarımsal faaliyetlerin yanında hayvancılık faaliyetlerinin de daha çok küçükbaş hayvancılığa doğru özendirilmesiyle ilgili birtakım tedbirler alınması gündemde. Bununla birlikte bölge içerisinde yer yoğun kullanacak olan çiftçilerimizin de daha bilinçli sulamaları için, eğitim çalışmaları, bunların teşvik edilmesi ya da yönlendirilmesiyle su kullanımının hem azaltılması, hem de meclis sokağının tasarruflu olması çalışmalar yürütülüyor.” ifadelerini kullandı.
Bölge içerisinde var olan mavi tünel projesinin herkesçe bilindiğini belirten Prof. Dr. Arık, projeyle ovaya girecek olan 400 milyon metreküplük bir su olduğunu söyledi. Konya'da 1960'lı yıllardan itibaren yeraltı su kaynaklarının kullanılmaya başlandığını belirten Prof. Dr. Arık, “Havza içerisinde yerel suyun yoğun kullanılmaya başlandığında 1970’li yıllardan itibaren süreç sürekli yerel suyun aleyhine işledi."
"İlk yıllarda, yılda birkaç santimlik düşümler çok dikkate alınmıyordu ama özellikle 1980’den sonra gözle görülür düşümler yaşanmaya başladı. 2000’li yıllardan sonra bu artık metrelerle ifade edilmeye başlandı. 2015 yılından itibaren yıllık birkaç metrelik düşümler bazı yıllar kuyulardaki mevsim başı ve mevsim sonu ölçümlerde neredeyse 20 metrenin üzerinde düşümler ortaya çıktı. Bunun anlamı şu; biz yaklaşık 70 yıllık periyod boyunca sürekli su kullanıyoruz.”
“Yer altındaki bu su varlığımız sonsuz bir kaynak değil, söylediğimiz gibi yağışlardan dolayı ciddi bir su azlığı yaşıyoruz. Mevcut potansiyeli kullanıyoruz. O nedenle Konya Kapalı Havzası'nın bazı bölgelerinde artık yeraltı suyu da bulunamıyor. Kuyu kazılmasına rağmen o nedenle bölge içerisindeki yağışların da artması için belki tedbirler alınması gerekiyordu ama esasen mevcut suyumuzun daha dikkatli, verimli ve tasarruflu kullanılması gerekiyor. Yani kabaca özetlemek gerekirse 70’li yıllardan, günümüze Havza içerisindeki yerel suyu düşümü toplamda 50 metrenin üzerinde ortalama olarak. Bu Konya Kapalı Havzası boyutunda düşündüğümüz zaman Konya, Karaman, Aksaray ve Niğde'yi kapsıyor oldukça büyük bir su potansiyeli demektir. Yerine de koymamız şu aşamada, şartlarda oldukça güç olduğu için bir mevcut varlığımızı, dikkatli kullanmak gerekiyorr” diye konuştu.
Kaynak: İHA
